Nauka czytania niemowląt i małych dzieci metodą czytania globalnego.
Kiedy zacząć naukę?
W tradycyjnym społeczeństwie zwykło się uważać, że odpowiedni wiek dziecka do rozpoczęcia nauki czytania to 5-6 lat. Tradycyjne systemy oświaty nie przyjmują do wiadomości biologicznego faktu, że dojrzały mózg sześciolatka przyswoi tę umiejętność z dużymi trudnościami.
Współcześni neurofizjologowie zwracają uwagę, że człowiek rodzi się z nieograniczonym potencjałem intelektualnym. Niedojrzały mózg ma ogromne zdolności do przyswajania sobie wiedzy o otaczającym świecie. Niestety, z kolejnymi miesiącami życia tracimy ten ogromny potencjał.
Z każdym rokiem życia potencjał naszego dziecka do przyswajania wiedzy o otaczającym świecie i możliwości rozwoju uzdolnień maleją. Dlatego tak ważne jest, by wykorzystać ten ważny okres w życiu naszego dziecka.
Glenn Doman, prekursor metody wczesnego czytania napisał: „Jeśli twoje dziecko ma pięć lat, to nauka czytania będzie łatwiejsza, niż gdyby miało sześć. Jeśli ma cztery, łatwiejsza niż gdyby miało pięć, a jeśli ma trzy, lata - jeszcze łatwiejsze. Dwanaście miesięcy lub mniej to najlepszy wiek, aby rozpocząć, jeżeli chcesz włożyć najmniej czasu i energii w nauczenie twego dziecka czytania”.
Polecamy więc rozpoczęcie nauki czytania zanim dziecko ukończy pięć lat. Błędne jest przekonanie, że skrócimy w ten sposób jego dzieciństwo. Natura tak skonstruowała mózg dziecka, że poznawanie świata jest dla niego przyjemnością. Dzieci uwielbiają się uczyć. Metoda proponowana przez nas została tak opracowana, by nauka była dla dziecka zabawą. Dziecko będzie się domagało zabawy w czytanie, bo będzie to dla niego taka sama przyjemność jak budowanie z klocków, rysowanie, czy zabawa w piaskownicy.
Twoje początki
Przypomnij sobie swoje początki nauki czytania. Najpierw z trudem uczono cię poszczególnych liter, potem uczyłeś się składać litery w sylaby, a potem sylaby w słowa. Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że kilka następnych lat poświęciłeś na to, by pozbyć się z trudem przyswojonego nawyku literowania? Po co? By zacząć czytać płynnie. Dopiero wtedy, po co najmniej kilku latach nauki, czytanie mogło stać się dla ciebie przyjemnością. A przecież nie tędy droga…
Dziecko poznaje świat rejestrując i zapamiętując określone bodźce. Jeśli ma prawidłowo wykształcony narząd wzroku, jego mózg zapamiętuje obrazy. Tak noworodek zapamiętuje twarz matki, potem kształt, barwę przedmiotów. Glenn Doman zwrócił uwagę na fakt, że zapisane słowo jest takim samym obrazem, jak obraz ulubionej zabawki dziecka, domowych przedmiotów czy spotykanych na spacerze kształtów. Zwróć uwagę na fakt, że czytając tekst nie składasz poszczególnych liter, a rejestrujesz zapisane słowa czy wyrażenia w całości. Dlaczego więc nie pozwolić maluchom czytać płynnie od początku? Dlaczego nie uczyć dzieci rozpoznawania kształtu słów, tak jak poznają kształty przedmiotów z najbliższego otoczenia?
Tak uczyłeś się czytać:
- pierwszy etap
D, d, O, o, M, m
D, d, O, o, M, m - drugi etap
D - o – m
D - o - m - trzeci etap
Dom
Tak uczy się dziecko w proponowanej przez nas metodzie:
dom
W metodzie Domana etap składania liter w sylaby, sylab w słowa (etap dukania) zostaje pominięty. Dziecko zapamiętuje grafikę słowa i kojarzy ją z jego znaczeniem i brzmieniem.
O czym należy bezwzględnie pamiętać?
Nauka czytania może być dla dziecka fascynującą zabawą, jeśli rodzice będą pamiętać o przestrzeganiu poniższych reguł:
- Naukę czytania traktujcie jak zabawę. To bardzo ważna zasada, nie tylko dlatego, że wtedy wasze dziecko będzie znajdowało przyjemność w nauce czytania, ale i dlatego, że nauczy się szybciej i więcej z tego zapamięta. Oczywiście pod warunkiem, że i wy wtedy będziecie rozluźnieni i będziecie się dobrze bawić.
- Podejdźcie do tego entuzjastycznie i starajcie się zawsze ten entuzjazm okazywać. Im więcej zachwytów, uśmiechów i pełnego zaangażowania, tym lepiej. Bardzo pomagają miny, zróżnicowana modulacja głosu i oklaski, szczególnie wtedy, gdy dziecko rozpoznało wyraz.
- Skończcie, zanim dziecko będzie chciało skończyć. Wymaga to oczywiście obserwacji z waszej strony. Jeśli tylko zauważycie najmniejszy objaw zbliżającego się znudzenia czy chęci zmiany zabawy, natychmiast zakończcie sesję.
- Pokazujcie wyrazy szybko i często wprowadzajcie nowe materiały. To dobry sposób, aby uniknąć znudzenia.
- Uczcie dziecko tylko wtedy, gdy oboje tego chcecie. Nigdy nie naciskajcie, ani tym bardziej nie zmuszajcie dziecka do tej zabawy. Jeśli w danej chwili nie chce, można spróbować za pół godziny, a jeśli nie ma na to ochoty przez cały dzień, spokojnie można zrobić dzień przerwy. Niech nauka czytania nie łączy się z przymusem.
- Nie sprawdzajcie dziecka i nie chwalcie się jego umiejętnościami. To jedna z trudniejszych, ale bardzo ważnych zasad. Generalnie dzieci (podobnie chyba jak dorośli) nie lubią być sprawdzane.
Materiały do nauki metodą czytania globalnego
Metodę czytania globalnego można przeprowadzać za pomocą różnych materiałów – tablic ze słowami, tablic słowno - obrazkowych, oraz książek.
Wszystkie materiały konstruuje się w taki sposób by słowo było wyeksponowane (wyraźna, duża czcionka na białym tle) i prezentowane w wielu powtórzeniach.
Tablice prezentuje się dziecku w krótkich sesjach, podczas których maluch zapamiętuje grafikę słowa. Podstawową zasadą jest stosowanie powtórzeń – poznane słowo pojawia się w kolejnych sesjach w wielu różnych kombinacjach.
Zastosowanie tablic dwustronnych, tzw. tablic słowno-obrazkowych połączonych z obrazkiem daje możliwość skojarzenie słowa z przedmiotem.
Współcześnie bardzo popularne w USA i Europie Zachodniej są serie książek do nauki czytania tzw. Fonics Readers, w których występuje równowaga trzech elementów: rozpoznanie słowa, kojarzenie z przedmiotem i kojarzenie z brzmieniem.
„To ja ci mamo poczytam” autorstwa Marii Trojanowicz-Kasprzak – to pierwsza taka pozycja na rynku polskim.
